Από πού προήλθε η ονομασία του χωριού

 Στις 5 Δεκεμβρίου 1957 στην εφημερίδα Μακεδονία της Θεσσαλονίκης ο καθηγητής Απόστολος Γκισδαβίδης δημοσιεύει  το παρακάτω  άρθρο με τίτλο Η ΜΕΣΩΡΟΠΗ ΠΑΓΓΑΙΟΥ, Πόθεν προέρχεται ἡ ὀνομασία της, όπου επιχειρηματολογεί σχετικά με την προέλευση του ονόματος του χωριού.

Πρόκειται για την πρώτη τεκμηριωμένη άποψη και, κατά τη γνώμη μου, την πιο βάσιμη ετυμολόγηση. Ο συντάκτης του άρθρου υποστηρίζει ότι η λέξη Μεσωρόπη είναι σύνθετη από τις λέξεις  ‘μέσο-όρος- (αρχ. ἡ ὄψ, τῆς ὀπός με αρχική σημασία φωνή, ομιλία και δευτερεύουσα εμφάνιση, όψη). Σύμφωνα με τους κανόνες της γραμματικής λοιπόν το ω προκύπτει από την έκταση του ο σε ω κατά τη σύνθεση, ενώ το γ’ συνθετικό τονίζεται στο ό(πη) κατά τις συγγενείς λέξεις  Μερόπη, Αντιόπη, Καλλιόπη. 

Αν μάλιστα σκεφτεί κανείς και την τοποθεσία στην οποία βρίσκεται το χωριό και τη συνήθη πρακτική τα χωριά να παίρνουν το όνομά τους απ΄ αυτή, αντιλαμβάνεται ότι η Μεσωρόπη είναι η «εν μέσω του όρους φαινόμενη» (είναι παράθεμα αυτό;). Πράγματι το χωριό βρίσκεται στο κέντρο της νοτιοανατολικής πλευράς του Παγγαίου. Όλες οι άλλες εκδοχές καταρρίπτονται από τους κανόνες της γραμματικής για τη σύνθεση.

Μαρία Γαϊταντζή 

Φιλόλογος

Μεσωροπιανές οδηγίες για τον κορωνοϊό μέρος 2

 

Άγιος Γεώργιος, ο προστάτης της Μεσωρόπης

Άγιος Γεώργιος, ο προστάτης της Μεσωρόπης

Η πίστη στο Θεό είναι μια εντελώς προσωπική υπόθεση και πηγάζει από τη βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου να βρει στήριγμα στις αγωνίες και στα βάσανα κι υπαίτιο  για τις χαρές και την ευτυχία του.

Όταν μεγαλώνεις σ’ ένα χωριό σαν τη Μεσωρόπη, όπου το θρησκευτικό αίσθημα είναι ιδιαίτερα έντονο, δεν μπορείς παρά να κάνεις αυτή την ανάγκη βίωμα και τρόπο ζωής. Έτσι, κάποτε βρίσκεις το δικό σου φύλακα – άγιο. Για μένα, όπως πιστεύω και για πολλούς μεσωροπιανούς, αυτός δεν είναι άλλος από τον Άγιο Γεώργιο ή καλύτερα στη δική μας γλώσσα, τον Άη Γιώρη. Είναι ο προστάτης του χωριού μας, της γειτονιάς μου και του σπιτικού μου. Ο Άγιος που οι θρύλοι, οι παραδόσεις και τα θαύματά του, συνοδεύουν πολλούς συντοπίτες μου.

                Πριν προχωρήσω παραπέρα, είναι σκόπιμο να αναφερθώ στην παλιά θαυματουργή εικόνα(πιθανόν του 5ου μ. Χ. αι.) που κοσμεί σήμερα τον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου Μεσωρόπης.  Είναι τοποθετημένη σε ειδικό θρόνο στην αριστερή πλευρά του ναού με πρόσωπο προς  τον κάμπο όπου εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια αγροτικών εργασιών από κάποιο συγχωριανό μας. Η παράδοση αναφέρει ότι οι συγχωριανοί μας τρεις φορές έφεραν την εικόνα στον Ναό και η εικόνα τρεις φορές επέστρεψε στο μέρος, όπου βρέθηκε. Μέχρι που της έφτιαξαν αυτόν τον ειδικό θρόνο. Από κει ο Άγιος Γεώργιος στέκει ακοίμητος φρουρός μας. Μάλιστα, όταν το χωριό βρέθηκε κάποτε υπό βουλγαρική κατοχή και οι Βούλγαροι θέλησαν να κάψουν το σπιτικό του, εκείνος προκάλεσε σεισμό κι έτρεψε τους καταπατητές του σε άτακτη φυγή. Οι παλιότεροι υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι ο Άη Γιώρης είναι αυτός που δεν επέτρεψε ποτέ στους Τούρκους να κατοικήσουν στο χωριό.

                Αυτά και άλλα πολλά αναφέρει η παράδοση αλλά η δύναμη του Αγίου επιβεβαιώνεται καθημερινά και μέσα από ομολογημένα και κυρίως ανομολόγητα θαύματα. Αυτόν τον Άγιο έχουμε στην οικογένεια προστάτη μας από το παιδικά μας χρόνια, όταν ο πατέρας μας τον τιμούσε, τον σεβόταν και τον πίστευε όσο κανέναν άλλο και μας το μετέδωσε με κάθε ευλάβεια. Πολλές φορές η χάρη του μας έσωσε από τις κακοτοπιές, τις αρρώστιες και τα βάσανα. Ακόμη και σήμερα, όταν αντιμετωπίζουμε κάποια δυσκολία ο πατέρας μας μάς ενθαρρύνει να έχουμε πίστη στο «αφεντικό» και θα μας βοηθήσει, όλοι ξέρουμε ότι εννοεί τον Άη Γιώργη.

Ο ίδιος είχε την τύχη να νιώσει τη παρουσία και τη δύναμή του. Χαρακτηριστικότερο περιστατικό όλων είναι και το εξής, όταν κάποτε έβαφε την Εκκλησία του και δεν υπήρχε κανείς να τον βοηθήσει να μετακινήσει την βαριά και δυσκίνητη σκαλωσιά, έκανε το σταυρό του μπροστά στην εικόνα και του είπε: « άντε αφεντικό, ας κάνουμε ένα κουράγιο, εσύ από τη μια πλευρά κι εγώ από την άλλη να  μετακινήσουμε τη σκαλωσιά» και με το που την άγγιξε , εκείνη πήγε στην άλλη άκρη, λες κι ήταν πούπουλο.

                Όσες φορές και να περάσω έξω από την εκκλησία και κάνω το σταυρό μου, νιώθω βαθιά μέσα μου ότι η δύναμή του με προστατεύει.

Είμαι πεπεισμένη ότι , όταν το χωριό κοιμάται, ο Άγιος αφήνει για λίγο το σπίτι του και με το άλογο του καλπάζει σε κάθε γωνιά του χωριού, προστάτης και φύλακας και βρίσκει ευκαιρίες να δηλώνει την παρουσία του σε αυτούς που βλέπουν με τα μάτια της ψυχής. Εύχομαι η ευλογία του να σκεπάζει όλο τον κόσμο.

Και να θυμάστε την πίστη δεν πολεμάς να την εξηγήσεις με την λογική, αλλά με την καρδιά. Αν θες, αν μπορείς, αν αντέχεις…

Πάσχα στη Μεσωρόπη

Το παραπάνω βίντεο είναι αφιερωμένο στους απανταχού μεσωροπιανούς,
που φέτος λόγω του κορωνοϊού δεν μπόρεσαν να περάσουν το Πάσχα
στο αγαπημένο τους χωριό. Καλή αντάμωση, συγχωριανοί.

Μεσωροπιανές οδηγίες για τον κορωνοϊό

Της Μεσωρόπης χρώματα

Πίνακες ζωγραφικής εμπνευσμένοι από το αγαπημένο μας χωριό... 

Καλή αντάμωση...

Δια χειρός
Μιμηγιάννη Δημήτρη
Σκούτη Γεωργίας
Τσατάκη Γιώτας
Σταύρου Καλομοίρας
Καγιασά Ευαγγελίας

Ζει ο Μέγας Αλέξανδρος;

Ζει ο Μέγας Αλέξανδρος;

Ο θρύλος της γοργόνας, που όλο αγωνία, ρωτά τους περαστικούς ναύτες, αν ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος, θα ταίριαζε και για την τύχη της ομώνυμης αθλητικής ομάδας της Μεσωρόπης. Σήμερα δεν υπάρχει πια, μέχρι όμως πριν λίγα χρόνια μας κατέβαζε τις Κυριακές στο γήπεδο νέους, γέρους και παιδιά για να υποστηρίξουμε την προσπάθειά της στο καβαλιώτικο ερασιτεχνικό πρωτάθλημα των τοπικών συλλόγων. Τότε οι Κυριακές αποκτούσαν άλλο νόημα για μας. Βλέπετε ως παιδιά μας άρεσαν τα ομαδικά αθλήματα. Το ραντεβού μας δινόταν μισή ώρα πριν την έναρξη του αγώνα στο Μεσοχώρι. Κατεβαίναμε με τα πόδια στο γήπεδο και παίρναμε τη θέση μας στην εξέδρα δίπλα σε άλλους φιλάθλους γεμάτοι ενθουσιασμό για το παιχνίδι. Μια καλή ευκαιρία ή ακόμα καλύτερα ένα γκολ ενεργοποιούσε όλο το φίλαθλο κοινό και το σύνθημα «Μέγας Αλέξανδρος πάσα, πάσα γκολ», συνοδευόμενο από το ρυθμικό χτύπο του τυμπάνου της μουσικής μπάντας του χωριού, εμψύχωνε τους παίκτες. Άλλοτε πάλι η κακή απόδοση της ομάδας προκαλούσε γκρίνια και κάποιες φορές –ευτυχώς λίγες- μερικοί θερμόαιμοι, τα έβαζαν με τους παίκτες ή το διαιτητή κι αμαύρωναν την καθαρότητα του αθλητικού πνεύματος. Η σύνθεση της ομάδας άλλαζε χρόνο με το χρόνο, καθώς  οι παλαιότεροι έδιναν τα σκήπτρα στους νέους. Έτσι σχεδόν όλοι οι άνδρες μεταξύ 30-85 σήμερα, ήταν κάποτε μέλη του έμψυχου δυναμικού του Μέγα Αλέξανδρου. Υπήρξαν εποχές που η πορεία της ομάδας ήταν τόσο ένδοξη που καλυπτόταν από τα τοπικά κανάλια.

 Η παρέα μας είχε συνήθεια να παρακολουθεί τον αγώνα καταναλώνοντας ηλιόσπορο, που το αγοράζαμε από τον Κόλια, λίγο πριν τον αγώνα. Και φυσικά στο τέλος του αγώνα ένα «βρώμικο» από την καντίνα, που ήταν στημένη έξω από το γήπεδο, ήταν απαραίτητο. Προσωπικά πάντα είχα στο λαιμό το κασκόλ της αγαπημένης μας ομάδας και μια γαλανόλευκη σημαία σύμφωνη με τα χρώματα της  και δεν έχανα καμία εντός έδρας αναμέτρηση.

Το λυπηρό είναι ότι η ομάδα δεν υπάρχει πια και το γήπεδο μαρτυρά την εγκατάλειψη. Μόνο κάθε Μεγάλη Παρασκευή αποκτά την χαμένη του αίγλη, για λίγο στον καθιερωμένο αγώνα παλαίμαχων και νέων. Δεν ξέρω με ποιο τρόπο θα μπορούσε να ξαναζωντανέψει η ομάδα, αλλά νομίζω σήμερα τα νέα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ανάγκη τον αθλητισμό, μήπως  ξεκολλήσουν από τις οθόνες των κινητών. Μέχρι να βρεθεί ο τρόπος το ερώτημα θα είναι το ίδιο « Άραγε, ζει ο Μέγας Αλέξανδρος;»

Μάης, ο δραπέτης

Ο Μάης, ο δραπέτης μήνας της Άνοιξης στολίζει τη Μεσωρόπη με το πράσινο πέπλο του και καλεί τους λάτρεις της φύσης να τον πιάσουν. Η παράδοση θέλει το στεφάνι της πρωτομαγιάς στο χωριό μας να μην έχει παπαρούνες κι
άλλα λουλούδια του αγρού αλλά γαλατσίδες, που φέρνουν ευφορία και βοηθούν εγκύους γυναίκες και ζώα να κατεβάσουν γάλα για να θρέψουν τα μικρά τους.

25η Μαρτίου στη Μεσωρόπη

25^η Μαρτίου στη Μεσωρόπη

 

25 του Μαρτιού
γραμμένη στα ουράνια
γι' αυτό κι εγώ στολίστηκα
με τόση περηφάνια.
 

Και φόρεσα της λευτεριάς
τα ρούχα τα γραμμένα
σημάδια της ελευθεριάς
καθάρια τιμημένα.

 

Για χρόνια αυτό ήταν το ποίημα που με ξυπνούσε ανήμερα της εθνικής μας επετείου, βγαλμένο από τα χείλη του πατέρα μου, τιμής ένεκεν των παιδικών του χρόνων. Κάπως έτσι εντυπώθηκε αρχικά στην παιδική μου ψυχή το νόημα της γιορτής. Έτσι, χαρούμενη και περήφανη φορούσα τη χειροποίητη στολή της Σουλιωτοπούλας και κατέβαινα στο σχολείο, πιστή στο ραντεβού για τη μεγάλη μέρα. Εκεί στο προαύλιο του σχολείου συγκεντρωνόμασταν όλοι και δεν υπήρχε περίπτωση να λείπει κανείς, γιατί θεωρούσαμε χρέος μας να τιμήσουμε τους ήρωες που θυσιάστηκαν για την πατρίδα και τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.

Φαντάζομαι ότι όσοι είστε γεννημένοι μέχρι το 1980, θα θυμάστε ότι οι προετοιμασίες για τη γιορτή άρχιζαν τουλάχιστον μια βδομάδα πριν κι ήταν καθήκον των μαθητών να στολίσουν το σχολείο με τα σημαιάκια, τα πορτρέτα των ηρώων του ’21, τα τσολιαδάκια και τις σχετικές αφίσες, που ήταν φυλαγμένα στη ντουλάπα του γραφείου. Την παραμονή φτιάχναμε μόνοι μας τα στεφάνια για το μνημείο των ηρώων, από δάφνες και κληματσίδες , που φέρναμε από τα σπίτια μας. Φυσικά, όλες αυτές οι δουλειές γίνονταν, καθώς ψάλλαμε τον εθνικό ύμνο και τραγουδούσαμε άλλα επίκαιρα τραγούδια.

Ανήμερα, μετά τη δοξολογία στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, παρελαύναμε καμαρωτοί υπό τους ήχους της φιλαρμονικής της Μεσωρόπης μπροστά από τους χωριανούς, που συγκεντρώνονταν σε διάφορα σημεία της διαδρομής για να μας ενθαρρύνουν με το ζεστό τους χειροκρότημα. Η παρέλαση κατέληγε αρχικά στο Ηρώον, όπου μετά την κατάθεση στεφάνων, απαγγέλαμε τα ποιήματά μας γεμάτοι περηφάνια κι αργότερα στην αίθουσα εκδηλώσεων δίπλα στο σχολείο. Πολλές φορές, η εκδήλωση περιελάμβανε τραγούδια και δημοτικούς χορούς.

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι νιώθαμε μέσα μας την αξία της θυσίας των προγόνων μας, κάτι που εμένα προσωπικά συνέχισε να μου προκαλεί  ρίγη συγκίνησης. Μάλιστα, αργότερα στα γυμνασιακά και λυκειακά χρόνια δεν υπήρχε περίπτωση να μην έχω ενεργή συμμετοχή στις γιορτές και τις παρελάσεις. Κάτι που αποτελούσε καθαρά  συνειδητή επιλογή για το χρέος απέναντι στους ήρωες κι όχι ανάγκη για προσωπική προβολή.

                Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια ξύπνησα μουρμουρίζοντας το ποίημα του πατέρα μου κι επειδή δεν είμαι σε ηλικία που μπορώ να παρελαύνω για την τιμή και τη δόξα των προγόνων μας, είπα να θυμηθώ τα παλιά μέσα από αυτό το άρθρο.

Ζήτω η Ελλάδα!!!

Χριστούγεννα στη Μεσωρόπη

Χριστούγεννα στο χωριό

                Οι περισσότεροι από μας έχουν συνδέσει το χωριό περισσότερο με το Πάσχα και λιγότερο με τα Χριστούγεννα. Λίγο ο χειμωνιάτικος καιρός που επηρεάζει την διάθεση, λίγο η έλλειψη κινήτρου, καθώς οι παππούδες και οι γιαγιάδες δε ζουν πια για ν’ ανοίξουν το φιλόξενο σπιτικό τους, κάνουν απρόθυμους τους μεσωροπιανούς να περάσουν τις γιορτές στο χωριό. Έχετε σκεφτεί  τι χάνετε; Για διαβάστε παρακάτω και να δούμε θα συμφωνήσετε;

Πρώτα απ’όλα χάνετε την κατανυκτική ατμόσφαιρα της εκκλησιάς το πρωί των Χριστουγέννων πολύ πριν φέξει η μέρα, που μαζεύει όλος τους συντοπίτες. Τι αξία έχει  το "χρόνια πολλά" βγαλμένο από οικείους και αγαπημένους ανθρώπους στο σχόλασμα;

Έπειτα, χάνετε το στολισμένο χωριάτικο σπίτι με το τζάκι ή την ξυλόσομπα που καίει ζωηρά, ακόμα καλύτερα αν υπάρχουν πάνω φλούδες μανταρινιού, αλλά και το μεσημεριανό οικογενειακό τραπέζι. Το ξεχωριστό αυτό τραπέζι στρωμένο με το άσπρο κοφτό τραπεζομάντιλο της γιαγιάς και φορτωμένο με χωριάτικα καλούδια, ντόπια κρέατα, μαρούλι και λάχανο σαλάτα από τον μπαξέ, κρασί από το κελάρι του γείτονα και για επιδόρπιο χασλαμά και ψητά κάστανα.(Αλήθεια, τη γυάλινη κανάτα γεμάτη νερό με το πετσετάκι πάνω, τη θυμάστε; Τέλος, το κόψιμο του χριστόψωμου και τον τυχερό της οικογένειας.

Το απογευματάκι ακολουθεί η βόλτα στο χωριό, που είναι τόσο διαφορετική από εκείνη τη καλοκαιρινή. Περπάτημα στα σοκάκια κι απόλαυση μιας απόκοσμης ησυχίας με μόνο μάρτυρα της ανθρώπινης παρουσίας, τον καπνό από τις καμινάδες μερικών σπιτιών. Οι πιο τολμηροί ίσως φτάσουν και μέχρι το Νιβριό ή τον Κλωθώρη, όπου το χειμωνιάτικο τοπίο με το γυμνά πλατάνια κι τα ορμητικά νερά είναι εκτός από φοβιστικό άκρως σαγηνευτικό…

Καλά Χριστούγεννα!!!

Αν έλειπε η Μεσωρόπη…

 Αν έλειπε η Μεσωρόπη…

Με αφορμή τη χθεσινή πυκνή ομίχλη που σχεδόν εξαφάνισε το χωριό, μου γεννήθηκε η απορία τι θα ήμασταν, αν δεν υπήρχε η Μεσωρόπη.  Αλήθεια, έχετε σκεφτεί ποτέ πώς θα ήταν η ζωή μας  χωρίς το αγαπημένο μας χωριό;

Καταρχάς, δε θα είχαμε το πιο βασικό κομμάτι, τη φύση με τα νερά, τους καταρράκτες, τα πλατάνια, ούτε Νιβριό να δροσιζόμαστε το καλοκαίρι ούτε Κλωθώρη να τρέχουμε το χειμώνα να δούμε πόσο νερό κατέβασε κι αν «βαζουμαχεί». Δε θα είχαμε Πλατανούδ’ και Καταφύγιο να απολαμβάνουμε την ομορφιά τους, όταν το χιόνι τα σκεπάζει.

Έπειτα, δε θα είχαμε Καστανιές, Μεσοχώρι και Κόλια να συναντάμε τους φίλους μας και να πίνουμε το «καφεδούδ’» και να «χάφτουμε τα μεζεδούδια μας». Δε θα είχαμε στενά σοκάκια να κάνουμε βόλτες και να ανταλλάσσουμε τις καλημέρες και τις καλησπέρες μας. Δε θα είχαμε εκκλησιές και ξωκλήσια να τονώνουν τη θρησκευτική μας πίστη, πιστά στην παράδοση. Βέβαια, δε θα είχαμε και μάτια να μας παρακολουθούν πίσω από τις κλειστές κουρτίνες και τις κλειδαρότρυπες και στόματα να ψιθυρίζουν πίσω από τις γυρισμένες πλάτες μας, σχολιάζοντας τη κάθε μας κίνηση. Αλλά δε θα είχαμε κι αυτό το φιλότιμο του μεσωροπιανού, ο οποίος αφού ικανοποιήσει την περιέργειά του για το ποιος είναι ο ξένος που πάτησε το πόδι του στο χωριό του, σπεύδει να τον περιποιηθεί και να τον εξυπηρετήσει όσο καλύτερα μπορεί.

Ακόμη, δε θα είχαμε σπίτια αρχοντικά να μας θυμίζουν την παλιά εκείνη αίγλη του χωριού. Δε θα είχαμε τις αναμνήσεις μας από τα παιδικά μας χρόνια να συνοδεύουν τις συζητήσεις μας. Δε θα είχαμε αυτή την υπέροχη ντοπιολαλιά να μας θυμίζει την κοινή καταγωγή μας, κάθε φορά που την ακούμε να μιλιέται από κάποιον δικό μας.

Τέλος, δε θα είχαμε το βασικότερο, ένα κοινό σημείο αναφοράς, στο οποίο να επιστρέφουν όσοι μένουν μακριά με νοσταλγία και να συναντούν εμάς, που επιλέξαμε να ζήσουμε σ’ αυτόν τον προικισμένο τόπο όχι επειδή γεννηθήκαμε εδώ, αλλά επειδή τον αγαπάμε πραγματικά και μας αρέσει.

Οπότε ευτυχώς το δημοφιλές «άφανοι οι μεσωροπιανοί, άφανη κι η Μεσωρόπη» ισχύει μόνο προσωρινά λόγω αντάρας και καταχνιάς…

                                

Οι καμπάνες του χωριού μου

Οι καμπάνες του χωριού μου

Φαντάζομαι, γνωρίζετε το παιδικό τραγουδάκι:

« Η καμπάνα του χωριού μας,

Την ακούτε παιδιά.

Τι γλυκά σημαίνει,

Τι γλυκά σημαίνει,

Ντιν, νταν, ντον

Ντιν, νταν, ντον.»

Πόσοι όμως έχετε αντιληφθεί το σημαντικό ρόλο που παίζει η καμπάνα στην καθημερινή ζωή ενός χωριού; Έχετε σκεφτεί ότι χτυπά κι καθορίζει την πορεία της μέρας μας; Χτυπά το πρωί για τον όρθρο και μας ξυπνά γλυκά για να καλημερίσουμε τον κόσμο, χτυπά το απόγευμα για να μας θυμίσει να κάνουμε το σταυρό μας και να ευχαριστήσουμε τον Θεό, που βράδιασε και σήμερα. Είναι κάτι αντίστοιχο με την καλημέρα και την καλησπέρα που ανταλλάσσουμε, όταν συναντιόμαστε στα σοκάκια του χωριού. Και βέβαια, χτυπάει στις γιορτές για να μας καλέσει να χαρούμε, αλλά χτυπάει και στις λύπες για να αποχαιρετήσουμε έναν συγχωριανό μας.

                Όσον αφορά τη Μεσωρόπη νομίζω ότι το χτύπημα της καμπάνας ανέκαθεν υπενθύμιζε το έντονο θρησκευτικό αίσθημα του χωριού κι αποτελεί ακόμη και σήμερα παράδοση. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν επιφορτιστεί με το καθήκον να χτυπούν καθημερινά την καμπάνα των δύο κεντρικών ναών. Υπάρχουν όμως κι οι καμπάνες στα ξωκλήσια, που η παράδοση θέλει ο διαβάτης να τις χτυπά κάθε φορά που τα επισκέπτεται για να δηλώσει την παρουσία του στο σπίτι των προσφιλών αγίων μας. Ο Προφήτης Ηλίας, η Αγία Κυριακή, ο Άγιος Αθανάσιος, ο Άγιος Δημήτριος, η Αγία Μαρίνα κι ο Άγιος Γεώργιος στον κάμπο, που είναι λίγο πιο αδικημένος, γιατί ο ήχος της καμπάνας του δε φτάνει μέχρι το χωριό είναι σα να χαίρονται κάθε φορά που κάποιος από μας τους θυμάται και χτυπά την καμπάνα τους. Τώρα, μάλιστα που είναι χειμώνας κι οι επισκέψεις μας είναι πιο σπάνιες, νομίζω ότι θα αισθάνονται λίγο παραμελημένοι οι φίλοι μας, καθώς θα περιμένουν κάποιο χέρι να χτυπήσει την καμπάνα τους. Μα, τι αγαλλίαση θα νιώθουν, όταν έρχεται η Άνοιξη και τα χτυπήματα της καμπάνας πληθαίνουν σταδιακά.  Είναι μια τελετουργία και μια μυστική συμφωνία των μεσωροπιανών, θα έλεγα, αυτή η κωδωνοκρουσία, που όσα χρόνια κι αν περάσουν θα την τηρούν ευλαβικά.  

Σε λίγες μέρες θα χτυπήσουν χαρμόσυνα οι καμπάνες για την έλευση του Θεανθρώπου και θα μας καλέσουν να χαρούμε όλοι μαζί, αγαπημένοι κι ενωμένοι για άλλη μια χρονιά. Τότε, ίσως θυμηθείτε τα λόγια μου για την αξία του ήχου της καμπάνας του χωριού…

Καλές γιορτές…

Μεσωρόπη σαν ζωγραφιά...

Όταν οι φωτογραφίες γίνονται ζωγραφιές, τότε η ζωή μοιάζει με παραμύθι και το χωριό με όνειρο...

Το μαγαζάκι της Ασημούλας

Το μαγαζάκι της Ασημούλας ήταν ένα από ‘κείνα τα γραφικά μπακάλικα του παλιού καιρού. Μια χαμηλή ξύλινη πόρτα κι ένα φαρδύ σκαλοπάτι, από το οποίο έπρεπε να πηδήξεις, σε οδηγούσαν στο υπόγειο παντοπωλείο. Η μυρωδιά του ήταν  ένας συνδυασμός  του ασβέστη στους «μπουζάτους» τοίχους, των μπαχαρικών, των απορρυπαντικών, της καραμέλας και του μπισκότου. Νομίζω όλοι θα τη θυμάστε. Μπροστά τοποθετημένα σε κουτιά τα γαριδάκια, δρακουλίνια, φοφίκο, φουντούνια πιτσίνια, τι και τι, έξτρα κι άλλα πολλά. Προχωρούσες λίγο στο διάδρομο και έβλεπες στα δεξιά τα ανοιχτά τσουβάλια με τη ζάχαρη, τα φασόλια, το ρύζι, τις φακές. Από πάνω τους κάθε λογής ζαχαρωτά, σοκολάτες ίον, σοκοφρέτες, κουκουρούκου και κις κι οι αγαπημένες μου μαστίχες, μπιγκ μπάμπολ. Αριστερά και λίγο πιο μέσα χλωρίνη, ρολί, όμο, άβα κι άλλα απορρυπαντικά. Λίγο πιο πέρα ήταν το τμήμα με τα τυποποιημένα προϊόντα τράτα, σάλτσα, μακαρόνια, φιδές, αλεύρι κ.α. Στο βάθος του μαγαζιού ένας τεράστιος πάγκος που χώριζε το χώρο του ιδιοκτήτη από των πελατών.

 Κάπου εκεί πίσω σε μια ειδικά διαμορφωμένη παλιά πολυθρόνα καθόταν η Ασημούλα, μια κοντούλα, συμπαθητική και πάνω απ’όλα ευγενική και χαμογελαστή κυριούλα, που δεν παντρεύτηκε και δεν έκανε παιδιά, αλλά μας αγαπούσε πολύ σαν δικά της παιδιά. Μάλιστα, εκτός από τα παιδιά αγαπούσε πολύ τα γατιά, γι’ αυτό είχε πάντα στο μαγαζί  για συντροφιά μια γάτα, πότε ασπρόμαυρη και πότε ψαρή. Αγαπημένη της ατάκα: «Ναι, χρυσά μ, θα διω αν έχω». Μου φαίνεται σαν να τη βλέπω τώρα μπροστά μου να ζυγίζει σ’ εκείνη τη παλιά ζυγαριά με τους δίσκους, που βρίσκονταν στην άκρη του πάγκου της, τις φακές, τη ζάχαρη και τα φασόλια. Ήταν κοκέτα σε όλα της, με το καρέ μαλλί της, την καθαρή της ρόμπα, την ποδιά της και τη ζακετούλα, που έριχνε πάντα πάνω της για να μην κρυώσει. Όταν της έδινες  για το προϊόν που αγόραζες  χαρτονόμισμα, εκείνη το ίσιωνε καλά, άνοιγε το ξύλινο συρτάρι του πάγκου της, όπου φυλούσε τακτοποιημένα τα πολύτιμα «φραγκούδια» της και με αργές κινήσεις, σαν σε τελετουργικό, σου έδινε τα ρέστα, με πρώτη λέξη πάντα το «ευχαριστώ» και τελευταία το «παρακαλώ».

Φωτογραφικό αρχείο, Γαϊταντζή Μαρία

Το χειμώνα καθόταν εκεί πίσω από το πάγκο κι είχε ένα μαγκάλι για ζεστασιά και τη γάτα στην αγκαλιά της. Το καλοκαίρι καθόταν σε μια κοντή καρεκλίτσα στην είσοδο του μαγαζιού κι η γάτα δίπλα της στα σκαλιά. Από κει σε υποδέχονταν με το χαμόγελο, λες κι έμπαινες στο σπιτικό της. Αν πάλι είχες λίγο παραπάνω χρόνο και καθόσουν δίπλα της θα σου έλεγε ένα σωρό ιστορίες από τα παλιά.

Αυτό ήταν το γραφικό μαγαζάκι της Ασημούλας, η ψυχή της γειτονιάς, ανοιχτό πρωί, απόγευμα, βρέξει, χιονίσει περίμενε να τρίξει η πόρτα και να μπει ο πελάτης για να προμηθευτεί τα καλούδια της παλιάς εκείνης εποχής…

Όταν το Δημοτικό Σχολείο Μεσωρόπης ήταν στις δόξες του...

Τα βραχώματα της Μεσορόπης

Τα βραχώματα της Μεσωρόπης

Βραδάκι καλοκαιριού στο χωριό με δροσιά και ολόγιομο φεγγάρι είναι οι καλύτερες συνθήκες για βόλτα στα σοκάκια. Επειδή, λοιπόν οι ευκαιρίες αυτές δεν πρέπει να χάνονται και σίγουρα οι στιγμές περνούν ανεπιστρεπτί, παίρνουμε το σκυλάκι μας και βγαίνουμε σεργιάνι. Σε λίγο βγαίνουμε στο κεντρικό δρόμο και μας έρχεται η ιδέα να κατεβούμε στα βραχώματα. Φτάνοντας, μια νοσταλγία μας περιβάλλει και οι μνήμες ξεπηδούν από το μυαλό και των δυο μας, πηγαίνουν αρκετά πίσω τότε που η ψυχαγωγία του Σαββάτου των νέων περιελάμβανε αυτή τη βόλτα προς τον Κόλια και το Σοφιανό με ενδιάμεση στάση τα βραχώματα. Δύο μεγάλα βράχια που χρησίμευαν για παγκάκι για όσους ήθελα να ξαποστάσουν ή να σταματήσουν εκεί τη βόλτα τους και να φάνε τα πασατέμπο τους κάτω απ' το φως του φεγγαριού. Εκεί γεννιούνταν τα φλερτ, που άλλοτε εξελίσσονταν σε έρωτες ή έμεναν ανεκπλήρωτα όνειρα. Γέλια, φωνές, τραγούδια ή ψίθυροι, κρυφά φιλιά και κλάματα συνόδευαν τους νέους. Όλα τα είδαν και τα άκουσαν αυτά τα βράχια. Εγώ ήμουν μικρή αλλά θυμάμαι να περπατώ πάνω στη χλιαρή από την ζέστη του καλοκαιριού ράχη τους  ξυπόλητη όλο χαρά. Εκεί πιο δίπλα το εκκλησάκι που το καντήλι του έκαιγε κάθε βράδυ και συντρόφευε τα ατίθασα νιάτα. Σήμερα τα βραχώματα στέκονται εκεί μόνα και λυπημένα και το καντήλι στο εκκλησάκι σβηστό και ξεχασμένο, περιμένοντας κανένα ονειροπαρμένο ζευγάρι σαν κι εμάς να ξαποστάσει στην πλάτη των βράχων και να απλώσει το χέρι να ζωντανέψει τη φλόγα του καντηλιού… 

Αύγουστος στη Μεσορόπη

Αύγουστος στη Μεσορόπη

Αύγουστος είναι το βουητό στο δρόμο,

όπου το χειμώνα περπατούσες μόνος…

και το άραγμα το βράδυ στο Μεσοχώρι,

όπου σε χαιρετάνε όλοι.

Αύγουστος είναι το κρυφτό στη γειτονιά

και το φλαμούρι που μοσχοβολά…

Αλλά και μια παρέα από παιδιά,

που τραγουδούν, όπως παλιά…

Αύγουστος είναι η βόλτα στο μονοπάτι

κι  ένα  πρωινό στον Κόλια καφεδάκι…

Είναι  και η παράκληση στη Παναγία,

είναι του νέου και του παλιού η εκκλησία.

Αύγουστος είναι η βουτιά στο Νιβριό

και του Κλωθώρη το γάργαρο νερό…

Να ‘χει πανσέληνο και να ‘σαι στον Άι Λια,

εκεί που κάθονται τα ζευγαράκια αγκαλιά.

Αύγουστος είναι η συνάντηση με φίλους παιδικούς

κι η βόλτα σε δρόμους γνώριμους…

Αλλά και τ’ αεράκι  που φυσά στις Καστανιές

και ξυπνά αναμνήσεις παιδικές…

Αύγουστος είναι το φως της εκκλησιάς

Τη μέρα της γιορτής της Παναγιάς.

Κι η ανάβαση στο Σταυρό του βράχου,

απ’ όπου έχεις το χωριό στο πιάτο…

Κατά παράφραση των στίχων του Ηλία Κατσούλη

Οδοιπορικό στη Μεσορόπη επεισόδιο 2

Το βίντεο που ακολουθεί είναι μια βόλτα στο αγαπημένο μας χωριό, καταγραμμένη με τα δικά μου μάτια και είναι αφιερωμένο σ' εκείνους τους μεσοροπιανούς που ζουν μακριά από τον τόπο τους και τον νοσταλγούν...




 

Ο φωτογράφος της Μεσορόπης, Γιώργος Ευστρατίου ή Μπαμπέζος

Γιώργος Ευστρατίου ή Μπαμπέζος, ο φωτογράφος του χωριού μας…

Ζούμε στην εποχή της ψηφιακής φωτογραφίας και των σέλφις. Οποιαδήποτε στιγμή μας αρέσει την απαθανατίζουμε είτε συνειδητά είτε από συνήθεια. Είμαστε όλοι μας εν δυνάμει « ερασιτέχνες φωτογράφοι», άλλοι περισσότερο  κι άλλοι λιγότερο επιτυχημένοι. Βέβαια αυτό δε μας στερεί το δικαίωμα να κλέβουμε λίγη από τη δόξα των πραγματικών φωτογράφων. Έτσι κι αλλιώς η θέαση και η αιχμαλώτιση της στιγμής είναι καθαρά υποκειμενικό στοιχείο. Το πιο σημαντικό, φυσικά, είναι πως όλα αυτά είναι δωρεάν και το μόνο που χρειάζεται είναι να βρεθούμε την κατάλληλη ώρα στο κατάλληλο μέρος, έστω  και κυρίως τυχαία, και απλά, να βγάλουμε το κινητό από την τσέπη και να πατήσουμε το κλικ. Κι αν η φωτογραφία  δε μας αρέσει, δε χάθηκε κι ο κόσμος υπάρχει και το κουμπί της διαγραφής και πάμε για την επόμενη.

 Όλα αυτά μέχρι πριν μια δεκαετία δεν ίσχυαν. Όποιος ήθελε να ασχοληθεί με τη φωτογραφία, έστω και πειραματικά, έπρεπε να δαπανήσει από τη μια, αρκετά χρήματα σε εξοπλισμό και σε αναλώσιμα υλικά και από την άλλη, άπειρες ώρες αφιερωμένες σε πειραματισμούς και βόλτες για να πετύχει το κατάλληλο πλάνο. Αλλά πάνω απ’ όλα να τρέφει αγάπη για τη φωτογραφία.

Εμείς εδώ στη Μεσορόπη είχαμε την τύχη να κινείται ανάμεσά μας ο δικός μας προσωπικός φωτογράφος. Ο λόγος για το Γιώργο Ευστρατίου, γνωστό σε όλους ως Μπαμπέζο. Άνθρωπος με πολλή αγάπη γι’ αυτό που έκανε και μπόλικη «τρέλα» για να μπορεί να το υποστηρίζει. Ήταν πανταχού παρόν σε όλες τις σημαντικές και ασήμαντες στιγμές του χωριού. Σχολικές γιορτές, παρελάσεις, εκκλησιαστικές γιορτές, έθιμα, στιγμές της καθημερινής ζωής, επαγγέλματα και απόψεις του χωριού είναι μόνο μερικά από τα θέματα της συλλογής του. Με τη φωτογραφική του μηχανή ανά χείρας απαθανάτιζε τα πάντα και τους πάντες, χωρίς να φείδεται κόπου και χρημάτων. Το εντυπωσιακό μάλιστα είναι ότι  δεν ήταν μόνιμος κάτοικος της Μεσορόπης. Μετά εμφάνιζε τις φωτογραφίες κι άλλοτε τις χάριζε απλόχερα κι άλλοτε τις προσέφερε έναντι μικρού αντιτίμου, για να μπορεί να στηρίζει το αγαπημένο του χόμπι. Κανείς δεν μπορούσε να αρνηθεί τη πόζα, όταν με το αφοπλιστικό χαμόγελό του και προταγμένο το φακό του του έκανε την πρόταση να γίνει το μοντέλο του. Πολλές φορές, μάλιστα οι ανυποψίαστοι «ήρωες» του φωτογραφικού του κόσμου  αντιλαμβάνονταν τη συμμετοχή τους, τότε μόνο,  όταν τους έφερνε τυπωμένη τη φωτογραφία με το πρόσωπό τους. Είχε κερδίσει με το σπαθί του τον τίτλο του φωτογράφου του χωριού. Ακόμη και σήμερα για όσους ασχολούνται με τη φωτογράφιση στο χωριό είναι χαρακτηριστική η εξής φράση: «Άντε ένας ο Μπαμπέζος κι ένας εσύ…»

Αν κανείς μελετήσει τις φωτογραφίες του θα καταλάβει ότι κάθε πτυχή της ζωής ενός τόπου μπορεί να αποτελέσει ερέθισμα για απαθανάτιση. Προπάντων, θα διαπιστώσει πόσο έχει αλλάξει το χωριό και πόσος κόσμος έχει φύγει. Μια γλυκιά νοσταλγία πλημμυρίζει, όποιον έχει την τύχη να κρατήσει λίγο στα χέρια του και να παρατηρήσει τις διάφορες σκηνές της μεσοροπιανής αλλοτινής ζωής. Κι επειδή, όπως είπαμε, η οπτική γωνία του κάθε φωτογράφου είναι εντελώς προσωπική υπόθεση και θέαση των πραγμάτων, γίνεται με αυτό το τρόπο αντιληπτός ο χαρακτήρας και ο έρωτας αυτού του ανθρώπου για το χωριό του, την Μεσορόπη. Τον τόπο καταγωγής του, τον οποίο κάθε φορά που τον επισκεπτόταν έπαιρνε ζωή και έμπνευση. Προσωπικά πιστεύω ότι αυτή η αγάπη  για το χωριό και η θέληση να καταγράψει την ιστορία του ήταν και τα ισχυρότερα του κίνητρα, ώστε να πιάσει στα χέρια του το φωτογραφικό φακό.

Ο Μπαμπέζος δεν είναι πια κοντά μας, έφυγε νωρίς. Ευτυχώς όμως πρόλαβε και κληροδότησε ένα κομμάτι από το αρχείο του στο Σύλλογο Μεσοροπιανών της Θεσσαλονίκης. Όλη η νεότερη ιστορία του χωριού μας είναι καταγραμμένη από το φωτογραφικό φακό του ακούραστου εραστή της φωτογραφίας και είμαστε τυχεροί που διασώθηκε. Το κενό που άφησε δυσαναπλήρωτο και οι μνηστήρες πολλοί… διδάξας όμως για μας τους νεότερους, ένας και μοναδικός, ο Γιώργος. Ο τελευταίος μιας εποχής που ζούσε τις στιγμές της και δεν τις παγίδευε μόνο.

Το βίντεο που ακολουθεί είναι αφιερωμένο στη μνήμη του και παρουσιάζει δικές του θεάσεις του αγαπημένου μας χωριού. Ας ρίξουμε κι εμείς μερικές κλεφτές ματιές στο πρόσφατο παρελθόν της Μεσορόπης… Νομίζω ότι κι ο ίδιος θα το χαίρεται από κει ψηλά που βρίσκεται και σίγουρα μας βλέπει…

Ο Μάης και ο μικρός παράδεισος της Μεσορόπης

Ο Μάης έχει μυστικά ερμηνεύει ο Παντελής Θαλασσινός και για μένα αυτά τα μυστικά ταυτίζονται με τα μυστικά της φύσης που περιβάλλει τη Μεσορόπη. Ο Μάης είναι ο μήνας που το χωριό στην αγκαλιά του Παγγαίου φορά τα ‘γιορτερά’ του και υποδέχεται κάθε επισκέπτη. Παραδοσιακά η Πρωτομαγιά εγκαινιάζει την εποχή που ο κόσμος ξεκινά να επισκέπτεται το χωριό για να απολαύσει τα φυσικά του κάλλη. Δέντρα, λουλούδια,  νερά αρμονικά πιασμένα χέρι χέρι στο χορό της άνοιξης. Το πράσινο κυριαρχεί σε όλες τις αποχρώσεις του και τα πουλιά στήνουν γιορτή.

                Λόγω της φυσικής θέσης του μαγαζιού μας στο χωριό η επαφή με τον κόσμο είναι δεδομένη και η τάση για φιλοξενία, εγγεγραμμένη στο dna των μεσοροπιανών μας κάνει να προσφέρουμε  εκτός από πληροφορίες και κανένα καφέ ως κέρασμα στους επισκέπτες. Έτσι, γνώρισα την ημέρα της Πρωτομαγιάς και τα τρία κορίτσια από τη Θεσσαλονίκη, τη Δαμιάνα, τη Δάφνη και τη Μαρία. Ενδιαφέρουσα γνωριμία για μένα και ακόμη πιο ενδιαφέρουσα η πληροφορία ότι την επίσκεψή τους την χρωστούν στο συγκεκριμένο μπλογκ. Τα κορίτσια μου έκαναν παρέα και στο τέλος τίμησαν και τα τοπικά προϊόντα που φτιάχνουμε με τα χέρια μας (λικέρ, βαλσαμικό ξίδι, πρωτότυπες μαρμελάδες κ.α.) δηλώνοντας  ξεκάθαρα την ικανοποίηση για την πρωτοτυπία των γεύσεων. Τις ευχαριστώ γι’ αυτό.

                Και επειδή η Πρωτομαγιά είναι η έναρξη της σεζόν για το χωριό, όπως είπαμε, πέντε μέρες αργότερα μια ομάδα 100 ατόμων επισκέφτηκε το χωριό μας, με κίνητρο την ανάβαση στο μονοπάτι για τη Βοσκόβρυση και φυσικά την αγάπη για το φυσικό πλούτο του Παγγαίου. Εμείς με παρότρυνση της Νάντιας, φτιάξαμε μία παρουσίαση των τοπικών προϊόντων μας – άλλος φτιάχνει σπιτικό ψωμί ,άλλος μαρμελάδες, άλλος γλυκά του κουταλιού, άλλος λουκάνικα, άλλος πρωτότυπες ξύλινες τσάντες και εμείς όσα προαναφέρθηκαν. Στήσαμε μια υποδοχή στην είσοδο του χωριού και κεράσαμε τους επισκέπτες μας. Αυτοί το χάρηκαν και το εκτίμησαν και φυσικά μας τίμησαν αγοράζοντας, ό,τι άρεσε στον καθένα.

                Αυτό που μου έκανε εμένα εντύπωση στην επαφή με τον κόσμο είναι η ικανοποίηση και ο ενθουσιασμός για την ομορφιά του χωριού και του βουνού. Αν βλέπατε πώς σπίθιζαν τα μάτια τους, καθώς κατέβαιναν από το βουνό ή από τη βόλτα τους στα σοκάκια του χωριού θα καταλαβαίνατε ότι δεν είναι υπερβολικά αυτά που περιγράφω. Έρχομαι, λοιπόν, να τονίσω την αξία του, που εμείς οι ντόπιοι συνεχώς ξεχνάμε, ίσως επειδή θεωρούμε δεδομένο τον τόπο μας. «Ζείτε  σ’ έναν μικρό παράδεισο, αυτό να το θυμάστε» ήταν τα λόγια κάποιου περαστικού «να αγαπάτε τον τόπο σας και να τον προσέχετε» συμπλήρωσε με χαμόγελο. Κάπου εκεί εγώ κούνησα το κεφάλι μου και σκέφτηκα πόσο δίκιο είχε. Οφείλουμε να αγαπάμε και να προσέχουμε τον τόπο μας, επαναλαμβάνω. Σε μας ντόπιους αναφέρομαι τώρα. Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα πάτε να πετάξετε ένα σκουπίδι στο ρέμα ή να κόψετε ένα δέντρο, που δεν είναι ξερό σκεφτείτε το διπλά. Ο μικρός μας παράδεισος για να συνεχίσει να υπάρχει, χρειάζεται την προσοχή και το ενδιαφέρον όλων μας. Με αγάπη Μαρία...